X
تبلیغات
yurd-وطن - کاشت داشت و برداشت زعفران

 

به نام خدا

 

 

دانشگاه جامع علمي كاربردي

مجتمع آموزش عالي كرج

زعفران ( توليد و صادرات )

زير نظر استاد : دكتر نظريان

تهيه كننده : زهرا عباسي

رشته كارشناسي توليد و بهره برداري گياهان

دارويي و معطر

 

بهار 85

 

 

 

مقدمه:

 زراعت زعفران از ويژگيهاي خاص برخوردار است . نياز اندك آن به آب، امكان بهره برداري محصول به مدت 7 سال ،سهولت در امر نگهداري محصول زعفران ، حمل و نقل آن و نيز عدم نياز مراحل كاشت ، داشت و برداشت محصول به ماشين آلات زراعي سنگين و اشتغالزايي و بازده اقتصادي بالا از پتانسيل هاي زراعت زعفران محسوب مي شود . افزايش مصارف صنعتي دارويي و غذايي زعفران مي تواند در امر افزايش سطح زير كشت اين محصول كه به طلاي سرخ ايران معروف مي باشد بيانجامد . افزايش قيمت زعفران توجيه اقتصادي اين محصول را بدنبال دارد.                                                                                             

                                                                                       ( عظيمي . علي اكبر.1383 . مقاله زعفران)

 

زعفران از جنبه هاي مختلف غذايي ،دارويي ، زينتي و صنعتي اهميت دارد . اين محصول يك ماده غذايي مقوي است كه مردم از آن به منظور خوشرنگ و خوشبو كردن انواع غذاها استفاده مي كنند . زعفران محصولي است كه از آن استفاده هاي دارويي فراواني مي شود . دليل آن نيز وجود در صدي رو غن در زعفران است . از زعفران به عنوان ماده اي رنگزا و خوشبو كننده در صنعت داروسازي ، پنير سازي ، شيريني سازي و تهيه انواع شربت و بستني استفاده مي شود . در صنايع ديگر از جمله رنگ آميزي كاغذ و ابريشم نيز از زعفران استفاده مي كنند . در گذشته هاي دور از زعفران به عنوان مركب براي نوشتن و نقاشي استفاده مي شده است . ‌‌                                                                                                 

                                                                                                       (مجله صالحين روستا . 1383)     

 

 

 

مشخصات گياهشناسي :

 

 زعفران گياهي است علفي، چند ساله ، بدون ساقه كه از طريق غير جنسي و توسط پياز آن تكثير مي شود.تعداد گونه هاي زعفران بين 80 تا 100 گونه است. پياز زعفران از نوع توپر به قطر تقريباً 3تا5 سانتيمتر و پوششي قهوه اي رنگ داردو هر پياز زعفران شش تا نه برگ چمني مانند و نيزه اي شكل بوجود مي آورد. گل زعفران داراي سه گلبرگ و سه كاسبرگ تغيير شكل يافته و به رنگ بنفش با سه پرچم  كه طول ميله پرچم دو برابر بساك است  . حاوي يك تخمدان است و از قسمت تخمدان خامه باريكي خارج مي شود اين خامه طويل و كشيده بوده و به رنگ زرد كمرنگ است كه ببه سه كلاله شفاف قرمز رنگ سه شاخه بطول 20 تا 30 ميلي متر منتهي مي گردد ، كه پس از خشك شدن به عنوان زعفران تجارتي مورد استفاده قرار مي گيرد .  زعفران خيلي مرغوب قسمت كلاله گل يعني قسمت انتهايي خامه است و ميله خامه ، زعفران درجه دو و نامرغوب را تشكيل مي دهد .

                                                                                                     ( عظيمي . علي اكبر .1383. مقاله زعفران)

زيستگاه :

 

گياهي است بومي هند و مديترانه شرقي و در ايران ، اسپانيا ، هند ، فرانسه ، ايتاليا و خاور ميانه كشت مي شود .

قسمتهاي مورد استفاده گياه :

 

كلاله و خامه

 

تركيبات شيميايي :

 

زعفران حاوي يك اسانس مركب از ترپنها ، الكلهاي ترپنيث و استر ها ، گليكوزيد هاي تلخ (شامل كروسين ) ، كارتنوئيد ، ويتامينها ، پيكروتين و پيكروكروسين .

( مواد معطر (اسانس ) كه مهم ترين تركيب آن سافرانال مي باشد كه گاهي تا 1درصد زعفران را تشكيل مي دهد )

                                                                    ( زارع زاده .عباس. 1378 .گزارش طرح تحقيقاتي )

 

 

خواص مهم دارويي گياه :

 

اين گياه جهت درمان اسهال خوني ، تب ، يرقان ، بزرگ شدن طحال ، عفونتهاي ادراري،پايين آورنده قند خون و گاهي جهت درمان ناراحتيهاي پوستي استفاده مي شود . زعفران مقوي ، مفرح ، محرك اعصاب ، نشاط آور و مفيد براي دستگاه تنفسي است . در طب گياهي چيني كلاله زعفران جهت درمان گرفتگي سينه ، تحريك عادت ماهيانه و برطرف كردن دردهاي شكمي مورد استفاده قرار مي گيرد. زعفران به علت دارا بودن مواد تلخ موجبات سهولت هضم غذا را فراهم مي سازد و از طرف ديگر به علت داشتن اسانس اثر محرك اعصاب دارد .از نظر درماني داراي اثر مسكن روي اعصاب سطحي بدن است .                                                          (زارع زاده . عباس .1378. گزارش طرح تحقيقاتي )

زعفران براي درمان بي خوا بي نيز مفيد است . شب قبل از خواب نيم قاشق چايخوري از پودر زعفران با كمي عسل ميل شود . روغن زعفران باعث سر باز كردن دمل و كورك است . دم كرده 15 گرم در يك ليتر آب اختلالات قاعدگي را برطرف مي كند . ضماد زعفران براي جلو گيري از رطوبت و آبريزش چشم و تسكين قرمزي آن سودمند است .

   ( جانزاده.علي 1377. اعجاز گياهان دارويي)

زعفران در فارماكوپه ي اروپا (كتاب رسمي داروسازي) قيد شده و به شكل تنطوري با نام OpiiCrocata Tinctura وجود دارد . هم چنين عصاره ي آن به صورت محصولي به نام Bitters Swedish توسط كارخانجات مختلف تهيه و جهت مصارف دارويي مختلف عرضه مي شود . بر حسب آزمايش هايي كه در اروپا انجام شده است ، زغفران خاصيت كاهش چربي و كلسترول خون و افزايش نفوذ اكسيژن در پلاسما را در موش آزمايشگاهي از خود نشان داده است . در طب عوام نقاط مختلف جهان ، زعفران به عنوان آرام بخش ، ضد اسپاسم ، اشتها آور و مقوي معده استفاده مي شود . در كشور آلمان زعفران به عنوان آرام بخش ، درمان درد معده و شكم و آسم مصرف مي شود .

 

 

طرز استفاده :

 

از زعفران مي توان به شكل هاي مختلف استفاده كرد :

دم كرده دم كرده زعفران يا چاي زعفران

2گرم زعفران را در يك ليتر آب جوش ريخته و بمدت

نيمساعت روي آتش بسيارملايم بگذاريد تا دم بكشد .

 

تنطور زعفران:

 

 يك گرم زعفران را سائيده و با 10 گرم الكل سفيد 80 درجه مخلوط كزده و در شيشه ريخته و در آنرا ببنديد . اين شيشه رادر جاي تاريكي گذاشته و هر روزه آنرا تكان دهيد پس از دو هفته آنرا صاف كرده و از آن استفاده كنيد .

 

گرد زعفران :

 

زعفران را در فر با حرارت 25 درجه سانتيگرد خشك كرده و سپس آسياب كنيد و از الك خيلي ريز در كنيد تا گرد نرمي بدست آيد .

 

مضرات وسميت :

 

 چون  زعفران بر روي سيستم توليد مثل اثردارد بنابراين زنان حامله بايد از خوردن آن احتراز كنند زيرا ممكن است باعث سقط جنين مي شود . خوردن زياد زعفران براي كليه ها مضر است . اشتها را كم مي كند و ايجاد سردرد مي كند و باعث اختلال حواس مي شود . مصرف زعفران به مقدار زياد سمي است و باعث استفراغ ، خون ريزي رحم ، اسهال خوني ، خون روي از بيني ، پلك ها و لب ها ، سرگيجه ، بي حالي ، زردي پوست وتحريكات شديد ماهيچه هاي صاف و حتي گاهي مرگ نيز مي شود .

 

تقسيم بندي انواع زعفران:

 

در ايران معمولاً زعفران توليدي به چند شكل تقسيم بندي مي شود. يكي از اصطلاحاتي كه از ديرباز در اين زمينه مورد استفاده قرار مي گرفته  زعفران دخترپيچ  است. اين نوع زعفران  شامل قسمت كلاله و خامه، (قسمت سرخ و قسمت سفيد يا زردرنگ زعفران) مي باشد كه در فارسي به آن زعفران دسته‌اي نيز گفته مي‌شود، و در خارج از كشور آن را به عنوان زعفران Bunch (دسته اي) يا Red & White(سرخ و سفيد) مي شناسند. در واقع قسمت قرمز دراين نوع زعفران بايدبين 75-70% باشد و قسمت ريشه يا كنج آن حدود30-25% است. از نامهاي جديدتري كه بعداً مرسوم شد، زعفران سرگل يا به اصطلاح عاميانه زعفران سرقلم بود كه از زعفران دسته اي توليدگرديد، بدين نحو كه قسمتهاي زرد آن رابا قيچي كردن وسپس با استفاده از روش الكتريسيته ساكن جدا نمودند و زعفراني  تميزتر و كاملاً قرمز به دست آوردند كه در زبان انگليسي به آن All-Red (كاملا سرخ) گويند و مشابه زعفراني است كه كوپه  Coupé (قطع شده يا بريده)خوانده مي شود. بعدها  زعفرانهايي را كه براي تهيه آنها مستقيماً قسمت قرمز(تنها شامل مقدار بسيار كمي از زردي) را از گل جدا مي‌كنند  پوشالي ناميدند، شايد  به اين دليل  كه اين نوع يك حالت حجيم و پوشال مانند پيدا مي‌كند .هركدام از اين زعفرانها ممكن است درجه يك يا دو و مرغوب يا نامرغوب باشند و هيچيك را نمي توان به ديگري ترجيح داد. آنچه كه مسلم است قدرت رنگدهي و كيفيت زعفران دسته اي به مراتب پايين ترازانواع ديگر زعفران است، همينطور از نظر  روش خشك كردن چون با تاخير خشك مي شود و در واقع بخشي از قدرت رنگدهيش را در طول فرآيند خشك كردن از دست مي دهد كيفيت پايين تري دارد.

برخلاف نتايج بررسيهاي علمي و آناليزهاي انجام شده برخي تصور مي كنند زعفران دسته‌اي و حتي ريشه يا كنج داراي عطر بيشتري است. اين كاملاً اشتباه است، زيرا منشا مواد موثره زعفران (كروسين، پيكرو كروسين و سافرانال، مخصوصاً كروسين موجود در قسمت زردي(كنج) زعفران)،كلاله آن است و مواد مذكور  در اثر حركت در بافت گياهي از خامه به آنجا انتقال پيدا كرده اند، خود زردي(كنج) نه تنها داراي مقدار قابل توجهي از آنها نيست(در مقايسه باكلاله) بلكه كروسين موجود در آن صفر است. از نظر عطر نيز تنها به اين علت كه به سبب نوع بافت گياهيش امكان جذب رطوبت بيشتري از كلاله دارد، معطرتر به‌نظر مي‌رسد.

وقتي زعفران سرگل را از زعفران دسته‌اي جدا مي‌كنيم، قسمت ريشه يا سفيد كه در فارسي به آن كنج يا سفيد زعفران و در اروپا به آن white (سفيد) يا style (خامه)گفته مي‌شود،جدا مي‌شود  و در واقع نمي توانيم آن را زعفران تلقي كنيم. اين ماده كنج زعفران ناميده مي شود .

از تقسيم بنديهاي ديگري كه وجود دارد تقسيم بندي است كه توسط بعضي از شركتها مورد استفاده قرار گرفته و در آن زعفران برمبناي كيفيت به درجه هايي تحت عناوين 1و 2و3 يا 1و2و3و4 و همينطور حروف انگليسي مثل A،B و C درجه بندي شده اند. اينها استانداردهاي كارخانه‌اي هستند .

 

 

 

زراعت زعفران

 

نيازهاي اكولوژيكي :

 

زعفران در اكثر نقاط نيمه خشك و استپي جهان و ايران با تابستانهاي گرم و خشك كشت مي شود . زعفران نواحي سرد با ارتفاع 1300تا 2300 متر از سطح دريا را ترجيح مي دهد و شواهد نشان مي دهد كه در مناطق با ارتفاع كمتر از 2000 متر وضعيت گلدهي بهتري دارد . مقاومت زعفران به سرما زياد است و تا حدود 20 درجه سانتيگراد برودت را تحمل مي كند . در دوره خواب و استراحت تابستاني بارندگي و آبياري براي گياه ضرر دارد . خاك مناسب براي كشت ، خاك با بافت شني تا لومي با زهكشي خوب مي باشد ودر اراضي و خاكهاي شور و خاكهايي كه بافت آن خيلي رسي و يا خيلي شني باشد برداشت محصول آن قابل توجه نمي باشد .

 

مواد و عناصر غذايي مورد نياز گياه :

 

زعفران در طي دوره رشد به چند نوبت كود پاشي نياز دارد ، يكي قبل از كاشت كه بايد كود حيواني به ميزان 15 تا 22 تن در هكتار به زمين داده شود و از سال دوم به بعد كود ازته 50 كيلو گرم و كود فسفره 50 كيلو گرم در هكتار به زمين اضافه نمود .تنش آبي در اواخر زمستان و در اوايل بهار اثر سوء بر ميزان توليد محصول زعفران دارد .آبياري زود هنگام باعث افزايش رشد رويشي گياه مي شود و آبياري دير هنگام باعث مواجه شدن گلها با يخبندان و سرمازدگي زمستان مي شود .

 

روش كاشت ،تاريخ و فواصل كاشت :

 

در ايران پياز زعفران را از موقع خزان زعفران يعني اوايل خرداد تا اواسط مهر ميتوان كشت نمود. ولي بهترين زمان كشت پياز زعفران اواسط مهر و اوايل آبانماه است . بهتر است از كشت پياز زعفران در تير ماه و اوايل مرداد خودداري شود . فواصل رديفهاي كاشت پياز معمولاً25 تا 30 سانتيمتر از هر طرف مي باشد . عمق كاشت معمولاً بين 15 تا 20 سانتيمتر كه حتماً بايد در موقع كشت قسمت سر پياز بالا قرار گيرد . براي آماده سازي پيازها معمولاً در اوايل مهر پوستهاي اضافي اطراف پياز را جدا كرده و پياز آماده كشت است . ( در واحد سطح به ازاي هر هكتار بين 3تا 10 تن پياز مورد نياز است و در هر 1000 متر حدود 400 كيلو پياز كاشته مي شود .)  پس از كاشت كرتها را آبياري كرده تا پيازها بيدار شود . در زعفران آبياري اول از اهميت زيادي برخوردار است كه بسته به شرايط منطقه كشت دارد . اهميت آن به اين علت است كه گلها زودتر از برگ ظاهر شود تا در زمان برداشت گل چيدن گلها با مشكل مواجه نشود .

                                                                                      ( زارع زاده . عباس . 1378. گزارش طرح تحقيقاتي)

 

مناطق كاشت زعفران در ايران :

 

مهمترين مناطق كشت زعفران در ايران استانهاي خراسان (قائن، تربت حيدريه بيرجند،طبس) فارس ( استهبانات )، مازندران ، همدان ، كرمان ، يزد و قم مي باشد . كه استان خراسان مقام اول كشت زعفران رادردنيا دارد .

همچنين در كشورهايي مانند هند ، اسپانيا ، ايتاليا و فرانسه نيز زعفران كشت مي شود .                                                                            ( مجله صالحين روستا . 1383)

 

دستگاه پياز كار زعفران مشهد:

 

براي نخستين بار در كشور دستگاه پياز كار زعفران در مشهد طراحي و ساخته شد( توسط يكي از محققان سازمان جهاد كشاورزي خراسان) . براي طراحي و ساخت اين دستگاه كه بيش از يكسال به طول انجاميد مبلغ 5 ميليون ريال هزينه شده است . اين دستگاه با توجه به الگوي كشت قادر است در 8 ساعت كاري بين 1تا5/1 هكتار پياز زعفران را كشت كند . با استفاده از اين دستگاه ضمن اينكه فواصل بين رديفها تنظيم و مشخص مي شود ، الگوي كشت مناسب را نيز به همراه دارد . اين دستگاه مي توا ند در عمق 15 سانتيمتر پياز زعفران را در داخل خاك قرار دهد. در روش كشت پياز زعفران به روش دستي بيشتر كپه كاري انجام مي شود كه اين روش ضمن بالا بردن هزينه توليد ، الگوي يكنواخت براي كشت ايجاد نمي كند .

 

 

آفات و بيماريهاي زعفران :

 

آفات : 

به دليل خوشمزه و خوشبو بودن پياز زعفران براي بيشتر جانوران ، اغلب حيوانات و حتي برخي از حشرات ،كرمها آن را خوراك مناسبي براي خود مي دانند . با حمله حيواناتي مانند خوك وحشي ، خرگوش ، موش به مزارع زعفران ، در مدتي اندك چيزي باقي نمي ماند . آنها زمين را مي كنند و پياز ها را مي خورند . كشاورز زعفرانكار بايد از مزرعه خود به طور مرتب بازديد كند و چنانچه بوته هايي ببيند كه نابه هنگام برگهايشان زرد و خشك شده است ، بايد به علت آن پي ببرد .

 

بيماريها :

 

زعفران گياهي نيمه كويري است كه در برابر سرما و كم آبي مقاومت دارد . در تمام مدتي كه آب براي ساير محصولات زراعي ضروري است ، براي گياه زعفران مضر و خسارت بار است . اين گياه هنگامي به آبياري نياز دارد كه آب كشاورزي مورد استفاده چنداني ندارد. با اين همه پايداري و مقاومت باز هم گياه زعفران در مقابل برخي از بيماريها آسيب پذير است .از مهمترين بيماريهاي گياه زعفران مي توان بيماري (تاكون) را نام برد كه كشاورزان مناطق كشت زعفران به آن ( سياهك زعفران ) مي گويند . عامل ايجاد اين بيماري نوعي قارچ به نام (فوساكو) است . اين قارچ بر روي برگها و غده زعفران قرار مي گيرد و به تدريج گياه را از بين مي برد .

در آغاز حمله اين بيماري ، لكه هاي ريز قهوه اي رنگي بر روي برگها ظلهر مي شود و پس از مدت كمي رنگ لكه ها به سياهي مي گرايد . براي مبارزه  با اين بيماري بايد به محض مشاهده آثار آن ، همه اندامهاي آلوده گياه را از مزرعه خارج كرد و در محلي سوزاند تا از انتشار و شيوع آن جلوگيري شود .

(مجله صالحين روستا . شماره 223. مرداد 1383 )

 

 

برداشت محصول –  انبارداري و بسته بندي زعفران :

 

در ايران پس از آبياري اول بعد از 2تا3 هفته بسته به درجه حرارت هوا گلها ظاهر مي شوند . در هواي نسبتاً گرم گلها ديرتر ودر هواي نسبتاً سرد ودر زير سايه درختان گلها زودتر ظاهر مي شوند . معمولاً دوره گلدهي اين گياه بين 15 تا 20 روز طول مي كشد . برداشت گل زعفران در سرتاسر دنيا فقط با دست صورت مي گيرد . بهترين زمان برداشت كلاله زعفران صبح خيلي زود قبل از طلوع آفتاب و قبل از باز شدن غنچه هاست . بايد توجه داشت هنگامي كه زمان چيدن گلهاي زعفران فرا مي رسد كارگرا ني كه اين عمل را انجام مي دهند از سلامتي كامل برخوردار باشند و دستهاي آنهاتميز باشد و هنگام كار از دستكش استفاده نمايند و ظروف سبك و دسته دار پلاستيكي و حصيري تميز و خشك جهت جمع آوري و حمل گلها بكار گرفته شود و از سرريز و فشرده نمودن گلهاي چيده شده جلو گيري نموده و نيز در معرض تابش نور آفتاب و نيز آلودگي قرار نگرفته و به مكانهاي مناسب جهت جدا كردن كلاله هاي آن حمل گردد و در موقع جدا كردن كلاله هاي آن نيز از دستكش استفاده شود واز جمع آوري آن بصورت دسته اي اجتناب ورزند زيرا موجب كپك زدگي و تخمير و رشد قارچ در آن مي گردد و زمان خشك كردن آن نيز طولاني مي شود و براي خشك كردن كلاله هاي زعفران مي توان آنرا روي پارچه هاي نخي و ا بريشمي قرار داده و خشك نمود . همچنين مي توان از دستگاه خشك كن استفاده نمود . درجه حرارت مناسب براي نگهداري زعفران خشك نبايد بيش از 20 درجه سانتيگراد و رطو بت نسبي آن بايد 60 درصد باشد . درجه حرارت مناسب براي نگهداري زعفران خشك بايد بين 1تا 6 درجه باشد . جهت بسته بندي زعفران خشك بايد از قوطيهاي فلزي استفاده شود و آنها را در مكانهاي خشك و داراي تهويه مناسب قرار داده و براي صادرات و حمل آن پس از بسته بندي در كارتنهاي مقوايي نهاده شود.و اين كارتنها در جعبه هاي چوبي و فلزي گذاشته و صادر نمود . لازم به ذكر است كه هنگام بسته بندي زعفران بايد نام كشور و منطقه توليد زعفران ، نوع زعفران ،زمان بسته بندي و ساير موارد مهم بر روي قوطيهاي زعفران نوشته شود . زعفران خالص را در صورتي كه در ظرفهاي مناسب و قوطيهايي كه درب آن محكم بسته شده نگهداري شود، براي چندين سال مرغوب خواهد ماند .                                             ( عظيمي.علي اكبر. 1383. مقاله زعفران )

 

ميزان و عملكرد محصول :

 

بررسي روي زعفران نشان مي دهد كه متوسط كيلو گرم گل زعفران شامل 1900تا2100 عدد گل و از هر كيلو گرم گل 39/47 گرم كلاله تازه و 48/9 گرم كلاله خشك بدست مي آيد . همچنين 93/28 گرم خامه خشك و26/3 گرم خامه تر توليد مي شود . نسبت كلاله خشك به خامه خشك حدود 3 برا بر است واز 170000 گل كه معادل 5/78 كيلو گل است يك كيلو گرم زعفران بدست مي آيد.                                       

(مجله صالحين روستا . شماره 223. مرداد 1383 )

 

 

 

 

تشخيص زعفران مرغوب و اصل:

 

زعفران از نظر درجه بندي در سه نوع سرگل ، دسته اي و پوشالي تقسيم مي شود كه رنگ، طعم و عطر سه شاخصه عمده براي درجه بندي اين محصول مي باشد . تشخيص زعفران اصل و مرغوب براي هر خريدار و مصرف كننده اي اهميت دارد ،زيرا به دليل گران بودن اين محصول در بازار برخي از سود جويان با تقلب و اضافه كردن برخي از مواد نا خالص به آن در پي كسب در آمد نامشروعند .

براي تشخيص زعفران اصل و شناسايي آن ازانواع تقلبي مي توان از روشهاي  تجربي و آزمايشگاهي استفاده مي كنيم :

 

روش تجربي:

 

تارهاي زعفران را در بين يك تكه كاغذ تا شده كاهي بگذاريد و كمي فشار دهيد سپس كاغذ را نگاه كنيد چنانچه آثار لكه چربي باقي نگذاشته باشد زعفران اصل و در غير اينصورت تقلبي است .

چند تار زعفران را در بنزين بيندازيد اگر بنزين را رنگين نكرد زعفران اصل و در غير اينصورت تقلبي است .

مزه زعفران كمي تلخ و مطبوع است . بوي آن نيز كمي تند است . افراد خبره از رنگ ، بو و مزه زعفران به راحتي  اصل يا تقلبي بودن آنرا تشخيص مي دهند .

                                                            

 (مجله صالحين روستا شماره 223/ . مرداد 1383)

 

 

 

 

روش آزمايشگاهي :

 

روش اول ـ به چند ميلي گرم پودر زعفران ، دو يا سه قطره اسيد سولفوريك غليظ در يك شيشه ي ساعت اضافه مي كنيم . در اين صورت زعفران ابتدا به رنگ قرمز مايل به قهوه اي و پس از مدت كمي ، به رنگ قرمز مايل به بنفش مبدل مي شود .

اين آزمايش به طور كامل اختصاصي نبوده و مربوط به موادي است (مانند زعفران ) كه داراي تركيبات كاروتنوئيدي (موادي داراي رنگ هاي زرد و يا نارنجي ) مي باشند .

روش دوم -  چند ميلي گرم پودر زعفران را دريك شيشه ساعت قرار داده و به آن يك قطره اسيد سولفوريك اضافه كرده و كمي مي ساييم . پس از آن ، مخلوط رازير ميكروسكوپ قرار داده و با بزرگنمايي 100 ملاحظه مي كنيم . بعد از حداكثر يك دقيقه ، تكه هاي پودر به رنگ آبي مبدل گشته و اطراف تكه ها هاله اي از رنگ آبي احاطه مي شود .

 

تقلبات

 

چون زعفران بسيار گران قيمت مي باشد ، ممكن است گاهي همراه با تقليات باشد . مهم ترين تقلبي كه به عنوان زعفران صورت مي گيرد گل رنگ مي باشد كه شباهتي به زعفران دارد و مي تواند ايجاد رنگ زرد كند . زعفران به ويژه به صورت پودر ، با تقليات بيش تري مي تواند همراه باشد.

 

مواد مغذي موجود در زعفران :

شكر و نشاسته 5/13 درصد ، اسانس 6/ درصد ، چربيهاي غير فرار 63/5درصد ، رنگدانه هاي مختلف 6/15 درصد ، نيتروژن آزاد 36/43 درصد ، سلولز خالص 43/4درصد ، خاكستر 27/4 درصد واز نظر مواد كاني سديم و پتاسيم بسيار غني است 

 

   ( عظيمي. علي اكبر . 1383 . مقاله زعفران)

 

 

 

 

     جنبه هاي اقتصا دي زعفران ايران :

 

زعفران ايران علاوه بر اينكه از نظر كمي حدود 90درصد توليد جهاني را تشكيل مي دهد از جنبه كيفي نيز بسيار مرغوب مي باشد ، بطوريكه كيفيت مطلوب زعفران ايران باعث گرديده تا بعضي از كشورها از جمله اسپانيا ،زعفران ايران را بصورت فله اي خريداري نموده و با بسته بنديهاي زيبا بنام زعفران اسپانيا روانه بازارهاي بين المللي نمايند . زعفران از گرانترين محصولات كشاورزي و ادويه اي در جهان مي باشد و جايگاه خاصي در ميان محصولات صنعتي و صادراتي ايران دارد و در حال حاضر تنها در استان خراسان سطح زير كشت آن در ربع قرن گذشته از 3000 هكتار به بيش از 25000 هكتار افزايش يافته و ميزان توليد آن از 18 تن به 140 تن رسيده است و در شهرستان استهبان از 70 هكتار قبل از انقلاب به بيش از 300 هكتار در حال حاضر افزايش يافته است . در آمد حاصله از كاشت زعفران برابر يك سوم از فروش محصول آن مي باشد و لذا درآمد قابل توجهي نصيب زارعين مي گرددو از اين بابت توجيه اقتصادي داشته ودر صورت ايجاد و تحول در زمينه زراعت اين محصول و استفاده از روشهاي نوين در امر خشك كردن و نيز فرآوري و بسته بندي و بازار يابي آن مسلماً ارزش افزوده آن چندين برابر گرديده و درآمد چشمگيري نصيب كشاورزان و اقتصاد كشور مي گردد .

لازم به ذكر است كه استفاده از روشهاي جديد در خشك نمودن زعفران در مدتي كوتاه حدود (2تا3 ساعت) ودر دماي 50تا60 درجه سانتيگراد در اون الكتريكي و نيز خشك كردن به روش اسپانيايي (الك هيتري ) و استفاده از مايكروويو مي باشد .                                                       

                                                   

   ( عظيمي. علي اكبر . 1383 . مقاله زعفران)

 

 

 

 

    توليد و مصرف زعفران :

 

كشورهاي ايران ، يونان ، اسپانيا ، تركيه ،مراكش و هند از مهمترين توليد كنندگان زعفران در جهان مي باشند . سطح زير كشت زعفران در ايران حدود 54000 هكتار مي باشد كه معادل 3/74 درصد زير كشت جهاني مي باشدو توليد سالانه اين محصول برابر 176300 كيلو بوده كه سهم ايران در بازارجهاني برابر با 90 درصد مي باشد . لازم به توضيح است سطح زير كشت محصول زعفران در سالهاي اخير افزليش يافته بطوريكه از لحاظ وزن 5/8درصد واز نظر كيفيت 2/28 درصد افزايش داشته است . ميزان مصرف زعفران در ايران بين 10تا15 تن برآورد و مابقي آن به خارج از كشور صادر مي گردد . ايران با بيش از 80 درصد از سهم توليد جهاني زعفران ، بزرگترين توليد كننده اين محصول از نظر كميت و كيفيت در جهان مي باشد .

 

   ( عظيمي. علي اكبر . 1383 . مقاله زعفران)

 

 

 

صادرات زعفران :

 

زعفران يكي از محصولات صادراتي غير نفتي ايران به كشورهاي مختلف جهان محسوب مي گردد . بطوريكه در سال 1380 صادرات اين محصول به بيش از 43 كشور صادر شده است . زعفران ايران بصورت فله اي به ازاي هر كيلو گرم بين 350 تا 500دلار و در اوزان مختلف 25 و 28 گرمي به ازاي هر كيلو 650تا700 دلار در بازار جهاني به فروش مي رسد، در حاليكه قيمت جهاني اين محصول با بسته بندي استاندارد به ازاي هر كيلوگرم بين 1000تا 1300 دلار مي باشد . به رغم سهم ايران در توليد و صادرات زعفران ، متأسفانه كشورمان نقش موثري در تجارت بين المللي آن نداشته و حاكميت بازار زعفران دنيا در حال حاضر در اختيار كشور اسپانيا مي باشد كه محصول ايران را به كمترين بها و بصورت فله اي خريداري و آنرا بصورت بسته بنديهاي شكيل و بازار پسند مطابق با استانداردهاي ايزو در آورده و بنام خود به بازارهاي جهاني عرضه مي نمايد و چندين برابر آن ارزش افزوده ايجاد مي نمايد . از مشكلات ديگر بازارهاي فروش زعفران فروش آن بصورت قاچاق به نصف قيمت در بازارهاي كشور همسايه مي باشد . لازم به توضيح است ارزش صادرات زعفران ايران در سال 2001 ميلادي بيش از 49 ميليون دلار بوده است ، در حاليكه ارزش صادرات زعفران اسپانيا در همين سال برابر با210 ميليون دلار بوده است .

                                               

  (عظيمي . علي اكبر . 1383 . مقاله زعفران )

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و دوم فروردین 1389ساعت 22:14  توسط مهرداد  |